ޑިމޮކްރެސީއެއްގެ އެންމެ މުހިންމު އެއް ތަނބަކީ، އަދި ދައުލަތުގެ ބާރުތައް ޖަވާބުދާރީކުރުވުމުގެ އެންމެ އިސް މޭސްތިރިއަކީ މިނިވަން ނޫސްވެރިކަމެވެ. ނަމަވެސް، 2026 ވަނަ އަހަރުގެ މި ދުވަސްވަރަށް ބަލާއިރު، ދިވެހިރާއްޖޭގެ ނޫސްވެރިކަމުގެ މިނިވަންކަމާމެދު ވަނީ ބޮޑެތި ސުވާލުތަކެއް އުފެދިފައެވެ. މާޒީގައި ނޫސްވެރިން ކުރި ބުރަ މަސައްކަތުން ހޯދި މިނިވަންކަން، މިއަދު މިވަނީ ނުރައްކަލުގެ ތެރެއަށް ވެއްޓިފައެވެ. ދައުލަތުގެ ބާރުވެރިކަން، ހާއްސަކޮށް ގާނޫނު ހަދާ މަޖިލީހުގެ ތެރެއިން ފެންނަމުންދާ މަންޒަރުތަކުން، މީޑިއާތަކުގެ މިނިވަންކަމަށް ހުރަސްއެޅޭ ފަދަ ގިނަ ކަންތައްތަކެއް ދަނީ ހިނގަމުންނެވެ. އަޅުގަނޑުގެ ނަޒަރުގައި، ދައުލަތުން ނޫސްވެރިކަން ރެގިއުލޭޓްކުރުމުގެ ނަމުގައި ކުރިއަށް ނެރޭ ސިޔާސަތުތަކަކީ، ހަގީގަތުގައި ސަރުކާރު ޖަވާބުދާރީކުރުވުމަށް އޮތް މަގުތައް ހަނިކޮށް، ދެފުށް ފެންނަ ނިޒާމެއް ގާއިމުކުރުމަށް އެޅޭ ވަރަށް ބޮޑު ހުރަހެކެވެ. މިއީ ހަމައެކަނި ނޫސްވެރިންނަށް އޮތް ބިރެއް ނޫނެވެ؛ މިއީ މުޅި މުޖުތަމައުގެ މައުލޫމާތު ހޯދައި ލިބިގަތުމުގެ ހައްގަށް އޮތް ސީދާ ގޮންޖެހުމެކެވެ.

ފަހަކަށް އައިސް ރައްޔިތުންގެ މަޖިލީހަށް ހުށަހެޅިފައިވާ މީޑިއާއާ ގުޅޭ ބިލްތަކަށް ބަލާއިރު، މިއީ ވަރަށް ބޮޑަށް ކަންބޮޑުވާންޖެހޭ މައްސަލައެކެވެ. ހާއްސަކޮށް، މޯލްޑިވްސް މީޑިއާ ކައުންސިލާއި ބްރޯޑްކާސްޓިންގ ކޮމިޝަން އެއްކޮށްލައި، އައު ކޮމިޝަނެއް އުފެއްދުމަށް ހުށަހަޅާފައިވާ ބިލަކީ މީގެ އެންމެ ފާހަގަކޮށްލެވޭ އެއް މިސާލެވެ. މި ބިލުގައިވާ ގޮތުން، އައު ކޮމިޝަނުގެ މެމްބަރުންގެ މެޖޯރިޓީ އައްޔަނުކުރުމުގެ ސީދާ ބާރު ރައީސުލްޖުމްހޫރިއްޔާއަށް ލިބިދެއެވެ. މީގެ ކުރިން ނޫސްވެރިން އިންތިހާބުކުރާ މެމްބަރުން ތިބޭ ނިޒާމު ބަދަލުކޮށް، ދައުލަތުގެ ސީދާ ކޮންޓްރޯލް އޮންނަ ގޮތަށް މިފަދަ ބިލްތައް ފަރުމާކުރުމަކީ ނޫސްވެރިކަމުގެ މިނިވަންކަމަށް ދެވޭ ވަރަށް ބޮޑު ހަމަލާއެކެވެ. މީގެ އިތުރުން، 2026 ވަނަ އަހަރުގެ ތެރޭގައި މަޖިލީހުން ފާސްކުރުމަށް މަސައްކަތްކުރާ ބައެއް އެހެން ގާނޫނުތަކުގައިވެސް، ނޫސްވެރިންނަށާއި މީޑިއާ އިދާރާތަކަށް ބޮޑެތި އަދަދުތަކުން ޖޫރިމަނާ ކުރެވޭނެ މަގުތައް ވަނީ ތަނަވަސްކޮށްފައެވެ. ބައެއް ހާލަތްތަކުގައި ލައިސަންސް ބާތިލުކުރުމުގެ ބާރުވެސް ދައުލަތުގެ އިދާރާތަކަށް ދިނުމަށް ވަނީ ހުށަހަޅާފައެވެ. މިފަދަ ބިލްތައް މަޖިލީހަށް ހުށަހެޅި، ކަމާބެހޭ ފަރާތްތަކުގެ އެކަށީގެންވާ މަޝްވަރާއަކާ ނުލައި އަވަސް އަރުވާލައިގެން ފާސްކުރަން އުޅުމަކީ، ގާނޫނު ހަދާ މަޖިލީހުގެ ބާރުގެ ބޭނުން ނަހަމަ ގޮތުގައި ހިފުން ކަމުގައި ނޫނީ ނުބެލެވޭނެއެވެ.

ގާނޫނު ހަދާ މަޖިލީހުގެ ބާރުތައް ބޭނުންކޮށްފައިވާ މިންވަރަށް ފާޑުކިޔައި ވަޒަންކުރާއިރު، އެންމެ ބޮޑަށް ފާހަގަވަނީ ދެފުށް ފެންނަ އުސޫލުން ކަންކަން ހާމަކުރުމަށް އޮތް ފުރުސަތުތައް ގަސްދުގައި ހަނިކުރަމުންދާ ކަމެވެ. މަޖިލީހުގެ ސުޕަމެޖޯރިޓީ ބޭނުންކޮށްގެން، ސަރުކާރުން ބޭނުންވާ ގޮތަށް ކަންކަން ނިންމަމުންދާއިރު، މީޑިއާތަކުގެ ކަންބޮޑުވުންތަކަށް އެއްވެސް ސަމާލުކަމެއް ނުދެއެވެ. ކޮމިޓީ މަރުހަލާތަކުގައި ނޫސްވެރިންގެ ޖަމިއްޔާތަކުންނާއި، އިންސާނީ ހައްގުތަކަށް މަސައްކަތްކުރާ ފަރާތްތަކުން ދޭ ލަފަޔާއި އިރުޝާދުތައް ބޮލާލައި ޖެހުމަށްފަހު، ބިލްތައް ފާސްކުރަމުންދަނީ ހަމައެކަނި ސިޔާސީ މަންފާއަށެވެ. ބައެއް މުހިންމު ކޮމިޓީ ބައްދަލުވުންތައް ސިއްރުކޮށްގެން ކުރިއަށް ގެންދިއުމަކީވެސް މަޖިލީހުގެ ނިޔަތާމެދު ސުވާލު އުފެދޭ ކަމެކެވެ. މީގެ ސަބަބުން، ދައުލަތުގެ އިދާރާތަކުން ހިންގާ ކޮރަޕްޝަނާއި، ނަހަމަ ގޮތުގައި ބާރުގެ ބޭނުންކުރާ މައްސަލަތައް ރައްޔިތުންނާ ހަމައަށް ތިލަކުރުމަށް ނޫސްވެރިންނަށް ބޮޑެތި ހުރަސްތަކަކާ ކުރިމަތިވެއެވެ. މައުލޫމާތު ހޯދައި ލިބިގަތުމުގެ ހައްގުގެ ގާނޫނުގެ ދަށުން މައުލޫމާތު ހޯދަން އެދުމުން، ދައުލަތުގެ މުއައްސަސާތަކުން އެކި ބަހަނާތައް ދައްކައި މައުލޫމާތު ސިއްރުކުރުން ވަނީ އާންމު ކަމަކަށް ވެފައެވެ. އަދި މިކަންކަމާ ގުޅިގެން މީޑިއާތަކުން ސުވާލު އުފެއްދުމުން، އެ މީޑިއާއަކަށް ފިޔަވަޅު އެޅުމުގެ ބާރު ދައުލަތަށް ލިބިދޭ ގޮތަށް ގާނޫނުތައް ބައްޓަންކުރުމަކީ، ހުދުމުހުތާރު ވެރިކަމެއްގެ ސިފަތައް ފެންނަން ފެށުން ކަމުގައި ދެންނެވިދާނެއެވެ. މަޖިލީހުގެ ތަޅުމުގައި މެމްބަރުން ދައްކަވާ ވާހަކަފުޅުތަކުންވެސް، ނޫސްވެރިންނަކީ ދައުލަތުގެ ދުޝްމަނުންގެ ގޮތުގައި ސިފަކުރައްވައި، މީޑިއާތައް ކޮންޓްރޯލްކުރުމަށް ގޮވާލައްވާ އަޑު ވަނީ ގަދަވެފައެވެ.

އަނެއްކޮޅުން ބަލާއިރު، ދައުލަތުން މިފަދަ ހަރުކަށި ގާނޫނުތައް ގެނައުމަށް ދައްކާ އުޒުރުތަކެއްވެސް އެބަހުއްޓެވެ. ސަރުކާރުގެ އިސް އޮފިޝަލުންނާއި ބައެއް މެމްބަރުން ވިދާޅުވާ ގޮތުގައި، މީޑިއާތައް ރެގިއުލޭޓްކުރަން ޖެހެނީ ހަގީގަތާ ހިލާފު ދޮގު ހަބަރު ފެތުރުން އާންމުވެ، މީހުންގެ އަބުރަށް އަރައިގަތުން އިތުރުވެފައިވާތީއެވެ. އަދި ގައުމީ ސަލާމަތަށް ނުރައްކާވާ ފަދަ މައުލޫމާތުތައް ހާމަކުރަމުންދާ ކަމަށްވެސް އެފަރާތްތަކުން ތުހުމަތުކުރެއެވެ. ޝައްކެއްނެތް ގޮތުގައި، ޒިންމާދާރުކަމާއެކު ނޫސްވެރިކަން ކުރުމަކީ ކޮންމެހެން މުހިންމު ކަމެކެވެ. ނޫސްވެރިންވެސް އަހުލާގީ މިންގަނޑުތަކަށް ތަބާވާންޖެހޭނެއެވެ. ނަމަވެސް، މި މައްސަލަތައް ހައްލުކުރުމަށް އޮތް މަގަކީ ދައުލަތުން މީޑިއާތަކުގެ މައްޗަށް ބާރު ފޯރުވައި، ނޫސްވެރިންގެ ގަލަމުގެ ދެލި ހިއްކާލުމެއް ނޫނެވެ. ބައިނަލްއަގުވާމީ ޑިމޮކްރެޓިކް މުޖުތަމައުތަކުގައިވެސް އަމަލުކުރާ މިންގަނޑުތަކަށް ބަލާއިރު، މީޑިއާގެ މައްސަލަތައް ހައްލުކުރުމަށް އެންމެ ރަނގަޅު ގޮތަކީ މީޑިއާތަކުން އަމިއްލައަށް ރެގިއުލޭޓްވާ ނިޒާމެއް (ސެލްފް-ރެގިއުލޭޓަރީ މެކޭނިޒަމް) ހަރުދަނާކުރުމެވެ. ދޮގު ހަބަރު ފެތުރުން ހުއްޓުވުމުގެ ނަމުގައި، ސަރުކާރަށް ފާޑުކިޔާ ކޮންމެ ހަބަރަކީ ގައުމީ ސަލާމަތަށް ހުރި ނުރައްކަލެއް ކަމުގައި ކަނޑައަޅައި، ގާނޫނީ ފިޔަވަޅު އެޅުމަކީ ބަލައިގަނެވޭނެ ކަމެއް ނޫނެވެ. އެއީ ގާނޫނުގެ ނިވަލުގައި ތިބެގެން، ސިޔާސީ ބޭނުމަށް ކުރާ ކަމެއްގެ ގޮތުގައި ނޫނީ ނުބެލެވޭނެއެވެ.

މިފަދަ ހަރުކަށި ގާނޫނުތަކާއި ސިޔާސަތުތަކުގެ ސަބަބުން، ޑިމޮކްރެޓިކް ޖަވާބުދާރީވުމުގެ ނިޒާމަށް އަންނަނީ ވަރަށް ބޮޑު ހީނަރުކަމެކެވެ. ނޫސްވެރިންނަށް ބިރުދައްކައި، ބޮޑެތި ޖޫރިމަނާތައް ކުރުމުގެ ބާރު ދައުލަތަށް ލިބުމުން، އަމިއްލައަށް ސެންސަރުވުން (ސެލްފް-ސެންސަރޝިޕް) މީޑިއާތަކުގެ ތެރޭގައި އާންމުވެގެންދާނެއެވެ. ސަރުކާރުގެ މަޝްރޫއުތަކުގައި ހުންނަ ކޮރަޕްޝަނުގެ މައްސަލަތަކާއި، އިންސާނީ ހައްގުތަކާ ހިލާފަށް ހިނގާ ކަންކަން ރިޕޯޓުކުރުމަށް ނޫސްވެރިން ޖެހިލުންވާނެއެވެ. މީގެ ނަތީޖާއަކީ، ރައްޔިތުންނަށް ތެދު މައުލޫމާތު ލިބުމުން މަހުރޫމުވެ، ދައުލަތުގެ މުއައްސަސާތަކާމެދު އާންމުންގެ މެދުގައި އޮންނަ އިތުބާރު އެއްކޮށް ގެއްލިގެން ދިއުމެވެ. ދެފުށް ފެންނަ ގޮތަށް ކަންކަން ނުކުރެވޭނަމަ، އަދި އެކަންކަމާ ސުވާލުކުރާނެ މިނިވަން މީޑިއާއެއް ނެތްނަމަ، ދެން އުފެދިގެން އަންނާނީ ކޮރަޕްޝަނާއި ފަސާދައިގެ ހާއްޔެކެވެ. މީގެ އިތުރުން، ބައިނަލްއަގުވާމީ ނޫސްވެރިކަމުގެ މިނިވަންކަމުގެ އިންޑެކްސްތަކުގައި ރާއްޖޭގެ ދަރަޖަ ދަށަށް ގޮސް، ބޭރުގެ އިންވެސްޓަރުންނާއި ޖަމިއްޔާތަކުގެ ކުރިމަތީގައި ގައުމުގެ ތަސައްވުރު ކިލަނބުވެގެންދާނެއެވެ. ރައްޔިތުންގެ ހައްގުތައް ހިމާޔަތްކުރުމަށްޓަކައި، ދައުލަތުގެ ބާރުތައް ހަމަމަގަށް އަޅުވާނެ ހަތަރުވަނަ ބާރުގެ ގޮތުގައި މީޑިއާ ދެމިއޮތުމަކީ ކޮންމެހެން ބޭނުންތެރި ކަމެކެވެ.

ނޫސްވެރިކަމުގެ މިނިވަންކަމަކީ ދައުލަތުން ދޭ ހަދިޔާއެއް ނޫނެވެ؛ އެއީ ގާނޫނުއަސާސީން ކަށަވަރުކޮށްދީފައިވާ އަސާސީ ހައްގެކެވެ. މަޖިލީހުގެ މެޖޯރިޓީ ބޭނުންކޮށްގެން މީޑިއާތައް ކޮންޓްރޯލްކުރުމަށް މިހާރު ހުށަހަޅާފައިވާ ބިލްތައް ފާސްކޮށް، ތަންފީޒުކުރަން ފަށައިފިނަމަ، ދިވެހިރާއްޖޭގެ ނޫސްވެރިކަން އެތައް އަހަރެއް ފަހަތަށް ސޮއްސާލައިގެން ދާނެއެވެ. މިއީ ހަމައެކަނި ނޫސްވެރިންގެ ކަންބޮޑުވުމަކަށް ނަހަދައި، މުޅި މުޖުތަމައު މިކަމާ ދެކޮޅަށް ތެދުވަންޖެހެއެވެ. މި ބިލްތަކަށް ވޯޓަށް އެހުމަށް މަޖިލީހުން ތައްޔާރުވަމުންދާއިރު، މިއީ ރައްޔިތުންގެ މަންދޫބުންގެ އިހުލާސްތެރިކަން އިމްތިހާނުކުރެވޭނެ އެންމެ ފަހު ވަގުތެވެ. މި ވޯޓުގެ ނަތީޖާއިން، ރާއްޖޭގެ ޑިމޮކްރެސީގެ މިސްރާބު ހުރީ އަލިކަމަކާ ދިމާލަށްތޯ ނުވަތަ އަނދިރިކަމަކާ ދިމާލަށްތޯ ކަނޑައެޅިގެންދާނެއެވެ.