ރާއްޖޭގެ ތަރައްގީގެ މައިގަނޑު މިސްރާބު އަބަދުވެސް ހުރީ މަރުކަޒީ ނިޒާމަކަށެވެ. މީގެ ސަބަބުން، ރަށްރަށުގައި ދިރިއުޅޭ އެތައް ހާސް ޒުވާނުންނެއް ކޮންމެ އަހަރަކު މާލެއަށް ހިޖުރަކުރަން މަޖުބޫރުވެއެވެ. މަތީ ތައުލީމު ހާސިލުކުރުމަށާއި، ރަނގަޅު އާމްދަނީއެއް ލިބޭނެ ވަޒީފާއެއް ހޯދުމުގެ ފޮނި އުންމީދުގައެވެ. ނަމަވެސް، މި ހިޖުރަކުރުމުގެ ފަހަތުގައި ފޮރުވިފައިވާ ހިތްދަތި ހަގީގަތަކީ، މިއީ ހަމައެކަނި ޖޯގްރަފީ ގޮތުން އަންނަ ބަދަލެއް ނޫންކަމެވެ. މިއީ އެ ޒުވާނުންގެ ނަފްސާނީ ދުޅަހެޔޮކަމާއި، އިޖުތިމާއީ ފޭރާމަށް ދެވޭ ވަރަށް ބޮޑު ގެއްލުމެކެވެ. މަރުކަޒީވުމުގެ ސަބަބުން އުފެދިފައިވާ މި މައްސަލަތަކަކީ ދައުލަތުންނާއި މުޖުތަމައުން މިއަދު ސީރިއަސްކޮށް ވިސްނަންޖެހިފައިވާ ކަންކަމެވެ. ރާއްޖޭގެ އާބާދީގެ ދެބައިކުޅަ އެއްބަޔަށްވުރެ ގިނަ މީހުން މާލެ ސަރަހައްދުގައި ދިރިއުޅެމުންދާއިރު، މިއީ ދެމެހެއްޓެނިވި ގޮތެއްގައި ކުރިއަށް ގެންދެވޭނެ ކަމެއް ނޫންކަން މިހާރު މިވަނީ ސާބިތުވެފައެވެ.

އަތޮޅުތެރޭގައި މަތީ ތައުލީމުގެ ފުރުސަތުތައް މަދުވުމަކީ ޒުވާނުން މާލެއަށް ބަދަލުވާން ޖެހޭ އެންމެ ބޮޑު އެއް ސަބަބެވެ. ތަފާސްހިސާބުތަކަށް ބަލާއިރު، ރާއްޖޭގައި ހިންގޭ ޑިގްރީ އަދި މާސްޓަރސް ފެންވަރުގެ ކޯސްތަކުގެ ގާތްގަނޑަކަށް 75 އިންސައްތަ ހިންގަނީ މާލެ ސަރަހައްދުގައެވެ. ދިވެހިރާއްޖޭގެ ގައުމީ ޔުނިވަރސިޓީ ފަދަ މުއައްސަސާތަކުގެ ގޮފިތައް އަތޮޅުތަކުގައި ހުރި ނަމަވެސް، ހާއްސަކޮށް ސިއްހީ ދާއިރާއާއި، އިންޖިނިއަރިންގ އަދި ޓެކްނޮލޮޖީގެ ރޮނގުން ކުރިއަށްދާން ބޭނުންވާ ކުދިންނަށް މާލެ ނޫން ގޮތެއް ނޯވެއެވެ. މީގެ އިތުރުން، ވަޒީފާގެ ބާޒާރުގެ ހާލަތުވެސް އޮތީ ހަމަ މިފަދައިންނެވެ. ޕްރައިވެޓް ސެކްޓަރާއި ސަރުކާރުގެ ބޮޑެތި ކުންފުނިތަކުގެ އެންމެ މަތީ ފަންތީގެ ވަޒީފާތަކުގެ 80 އިންސައްތަ އޮތީ މާލޭގައެވެ. އެހެންކަމުން، ރަށުގައި ހުރެގެން ކުރިއަރަން ބޭނުންވާ ޒުވާނާއަށް އެ ފުރުސަތު ވަރަށް ހަނިވެގެންދެއެވެ. މި މަޖުބޫރީ ހާލަތުގެ ސަބަބުން، އާއިލާއާއި ރަހުމަތްތެރިން ދޫކޮށް، މުޅިން އާ މާހައުލަކަށް ބަދަލުވާން ޒުވާނުންނަށް ޖެހެއެވެ. މިއީ ހަމައެކަނި ވަޒީފާއެއް ހޯދުމަށް ކުރާ ދަތުރެއް ނޫނެވެ؛ މިއީ ދިރިއުޅުމުގެ ފެންވަރު މަތިކުރުމަށްޓަކައި ކުރާ މަޖުބޫރީ ހިޖުރައެކެވެ.

މާލެއަށް އަންނަ ޒުވާނުންނަށް އެންމެ ފުރަތަމަ ކުރިމަތިވާ އެންމެ ބޮޑު ގޮންޖެހުމަކީ ބޯހިޔާވަހިކަމުގެ ދަތިކަމެވެ. މާލޭގެ ކުލީގެ އަގުތައް އިންތިހާއަށް ބޮޑުވުމުގެ ސަބަބުން، ގިނަ ޒުވާނުންނަށް ޖެހެނީ ކުދިކުދި ކޮޓަރިތަކުގައި އެތައް ބަޔަކާއެކު ތޮއްޖެހިގެން ދިރިއުޅޭށެވެ. އާދައިގެ ކުޑަ ކޮޓަރިއެއްގެ ކުލި 10،000 ރުފިޔާއާއި 15،000 ރުފިޔާއާ ދެމެދުގައި އުޅޭއިރު، މިއީ އަލަށް ވަޒީފާއަށް ވަންނަ ޒުވާނަކަށް ލިބޭ މުސާރައަށްވުރެ ބޮޑު އަދަދެކެވެ. ބައެއް ހާލަތްތަކުގައި ޑިއުޓީ ބަހައިގެން އެއް އެނދެއްގައި ދެ މީހުން ނިދަންޖެހޭ ފަހަރުވެސް އާދެއެވެ. ލިބޭ މުސާރައިގެ ދެބައިކުޅަ އެއްބަޔަށްވުރެ ބޮޑު ބައެއް ކުއްޔަށް ހޭދަކުރަން ޖެހުމުން، އަސާސީ އެހެން ބޭނުންތަކަށް ފައިސާ ނުހުރެއެވެ. ރަނގަޅު ކާނާއާއި، ސިއްހީ ފަރުވާއަށް ހަރަދުކުރާނެ ފައިސާ ނުހުރުމަކީ އާންމު ކަމެކެވެ. މި ދަތިކަމުގެ ތެރޭގައި ދިރިއުޅެމުން، ކިޔެވުމާއި ވަޒީފާގެ ޒިންމާތައް އަދާކުރުމަކީ އިންތިހާއަށް ބުރަ ކަމެކެވެ. މިއީ ހަމައެކަނި މާލީ މައްސަލައެއް ނޫނެވެ؛ މިއީ އިންސާނީ ކަރާމާތާ ގުޅިފައިވާ ފުން އިޖުތިމާއީ މައްސަލައެކެވެ. މިފަދަ ދަތި ހާލުގައި އުޅެން ޖެހުމުން، ޒުވާނުންގެ އުފެއްދުންތެރިކަމާއި ކުރިއެރުމަށް ވަރަށް ބޮޑަށް ހުރަސްއެޅެއެވެ.

މި ހުރިހާ ކަމެއްގެ ނަތީޖާއެއްގެ ގޮތުން، ޒުވާނުންގެ ނަފްސާނީ ދުޅަހެޔޮކަމަށް އަންނަނީ ވަރަށް ބޮޑަށް އަސަރުކުރަމުންނެވެ. އާއިލާއާ ދުރުގައި، އެކަނިވެރިކަމާއެކު މާލޭގެ ހަލަބޮލި މާހައުލުގައި އުޅެންޖެހުމުން ގިނަ ޒުވާނުން ޑިޕްރެޝަން އަދި އެންޒައިޓީ ފަދަ ނަފްސާނީ ބަލިތަކުގެ ޝިކާރައަކަށް ވެއެވެ. ރަށުގައި އޮންނަ އެކުވެރި، އެކަކު އަނެކަކަށް އެހީތެރިވާ މުޖުތަމައުގެ ބަދަލުގައި، މާލޭގައި އޮންނަނީ ކޮންމެ މީހަކުވެސް އަމިއްލަ ނަފްސާގެން އުޅޭ މާހައުލެކެވެ. ފަހުގެ ދިރާސާތަކުން ދައްކާ ގޮތުގައި، މާލެއަށް ހިޖުރަކޮށްގެން އުޅޭ ޒުވާނުންގެ ތެރެއިން 40 އިންސައްތައަށްވުރެ ގިނަ ކުދިންނަށް ނަފްސާނީ އެކި ކަހަލަ އުނދަގޫތައް ތަޖުރިބާކުރަން ޖެހެއެވެ. މީގެ އިތުރުން، މުޖުތަމައުގެ ތެރެއަށް ވަދެގަތުމަށް ހުރި ހުރަސްތަކާއި، ތަފާތުކުރުންތަކުގެ ސަބަބުން މި ޒުވާނުން އިތުރަށް އެކަހެރިވެގެންދެއެވެ. އައިޖީއެމްއެޗް ފަދަ ހޮސްޕިޓަލުތަކުގައި ނަފްސާނީ ފަރުވާ ހޯދުމަށް އެތައް މަހެއް ވަންދެން ކިއުގައި ތިބެންޖެހުމާއި، ޕްރައިވެޓް ކްލިނިކްތަކުން ފަރުވާ ހޯދުމަށް ހޭދަކުރަންޖެހޭ ފައިސާ ނެތުމަކީ މި މައްސަލަ އިތުރަށް ގޯސްވާ ސަބަބެކެވެ.

ބައެއް ފަރާތްތަކުން ވަކާލާތުކުރާ ގޮތުގައި، މަރުކަޒީ ނިޒާމަކީ އިގުތިސާދީ ގޮތުން އެންމެ ފައިދާހުރި ގޮތެވެ. އެ ފަރާތްތަކުން ބުނާ ގޮތުގައި، ކޮންމެ ރަށެއްގައި ޔުނިވަރސިޓީއަކާއި ބޮޑު ހޮސްޕިޓަލެއް އެޅުމަކީ ދައުލަތަށް އުފުލޭނެ ބުރައެއް ނޫނެވެ. އަދި ހިދުމަތްތައް އެއްތަނަކަށް ޖަމާކުރުމުން، އެ ހިދުމަތްތަކުގެ ފެންވަރު ރަނގަޅުކުރެވޭނެ ކަމަށާއި، ބައިނަލްއަގުވާމީ ފެންވަރުގެ ވަސީލަތްތައް ގާއިމުކުރެވޭނީ އެއްތަނަކަށް އިންވެސްޓްކޮށްގެން ކަމަށްވެސް އެ ފަރާތްތަކުން ދެކެއެވެ. މިއީ އިގުތިސާދީ ނަޒަރަކުން ބަލާއިރު ބުރަދަނެއް ހުރި ވާހަކައަކަށް ވެދާނެއެވެ. ނަމަވެސް، މި ވިސްނުމުގައި އިންސާނީ އަގު ވަޒަންކުރެވިފައެއް ނުވެއެވެ. އިގުތިސާދީ ފައިދާއަށްވުރެ، މުޖުތަމައުގެ ބަދަހިކަމާއި ޒުވާނުންގެ ނަފްސާނީ ދުޅަހެޔޮކަން މާ މުހިންމެވެ. މުޅި ގައުމުގެ އާބާދީ އެއްތަނަކަށް ތޮއްޖެއްސުމުން ނުކުންނަ އިޖުތިމާއީ މައްސަލަތައް ހައްލުކުރުމަށް ދައުލަތުން ކުރަންޖެހޭ ހޭދަ، މަރުކަޒީކޮށްގެން ލިބޭ ފައިދާއަށްވުރެ މާ ބޮޑުވާނެކަން ޔަގީނެވެ. ކުށްކުރުން އިތުރުވުމާއި، މަސްތުވާތަކެތީގެ ވަބާގައި ޖެހޭ މީހުން ގިނަވުމަކީ މިކަމުގެ ސީދާ ނަތީޖާއެވެ.

މި މައްސަލައަށް އޮތް ހަމައެކަނި ހައްލަކީ ހަގީގީ މާނައިގައި ލާމަރުކަޒީކުރުމެވެ. ހަމައެކަނި އިދާރީ ގޮތުން ބާރުތައް ދޫކޮށްލުމުގެ ބަދަލުގައި، އިގުތިސާދީ ގޮތުންނާއި ތައުލީމީ ގޮތުން އަތޮޅުތައް ބާރުވެރިކުރުވަން ޖެހެއެވެ. އަތޮޅުތެރޭގައި މަތީ ތައުލީމުގެ ފުރުސަތުތައް ފުޅާކޮށް، ވަޒީފާ އުފެއްދޭނެ ސިނާއަތްތައް ތަރައްގީކުރަން ޖެހެއެވެ. އިންފޮމޭޝަން ޓެކްނޮލޮޖީގެ މި ޒަމާނުގައި، ރަށުގައި ތިބެގެން ވަޒީފާ އަދާކުރެވޭނެ މަގުތައް ތަނަވަސްކޮށްދިނުމަކީ އުނދަގޫ ކަމެއް ނޫނެވެ. ހަމައެއާއެކު، މިހާރު މާލޭގައި ތިބި ޒުވާނުންނަށް ބޭނުންވާ ނަފްސާނީ އެހީތެރިކަމާއި، އެކަށީގެންވާ ބޯހިޔާވަހިކަން ފޯރުކޮށްދިނުމަކީ ސަރުކާރުގެ ސިޔާސަތުތަކުގެ އެންމެ ކުރީގައި އޮންނަންޖެހޭނެ ކަންކަމެވެ. ޒުވާނުންނަކީ ގައުމުގެ މުސްތަގުބަލު ކަމަށްވާއިރު، އެމީހުންގެ ނަފްސާނީ އަދި އިޖުތިމާއީ ދުޅަހެޔޮކަން ގުރުބާންކޮށްގެން ހޯދާ ތަރައްގީއަކީ ދެމެހެއްޓެނިވި ތަރައްގީއަކަށް ނުވާނެއެވެ. މަރުކަޒީވުމުގެ ސަބަބުން އުފެދިފައިވާ މި ކާރިސާއިން އަރައިގަތުމަށް، މިއަދު އަޅަންޖެހޭ ފިޔަވަޅުތައް ނާޅައިފިނަމަ، މާދަމާގެ މުޖުތަމައު އޮންނާނީ ފޫނުބެއްދޭވަރުގެ ބޮޑު އަނދަވަޅެއްގައެވެ. ސިޔާސަތު އެކުލަވާލާ ފަރާތްތަކުން މިއަދު ގޮތެއް ނިންމަން އެބަޖެހެއެވެ؛ ކޮންކްރީޓް އިމާރާތްތަކަށްވުރެ އިންސާނުންނަށް އިސްކަންދޭނެތޯ ނުވަތަ ނޫންތޯއެވެ.