ދިވެހިރާއްޖޭގެ ޖުމްހޫރިއްޔާގެ ގާނޫނުއަސާސީން ދައުލަތުގެ ބާރުތައް ބަހާލެވިފައިވާ ގޮތަށް ބަލާއިރު، ގާނޫނު ހެދުމުގެ ބާރު ލިބިދީފައިވަނީ ރައްޔިތުންގެ މަޖިލީހަށެވެ. ކޮންމެ ފަސް އަހަރަކުން އެއްފަހަރު ރައްޔިތުންގެ ސީދާ ވޯޓަކުން އިންތިހާބުކުރާ މި މަންދޫބުންނަކީ، ދައުލަތް ހިންގުމުގެ ނިޒާމުގައި ރައްޔިތުންގެ އަޑު ތަމްސީލުކުރުމަށް ތިއްބަވާ އެންމެ އިސް ބޭފުޅުންނެވެ. އިންތިހާބީ މޫސުމުގައި ކޮންމެ ކެންޑިޑޭޓަކުވެސް ރައްޔިތުންނާ ގާތުން މަސައްކަތްކުރައްވާނެ ކަމަށާއި، ދާއިރާގެ ތަރައްގީއަށް ވަކާލާތުކުރައްވާނެ ކަމުގެ ފޮނި ވައުދާއެކު މަޖިލީހަށް ވަޑައިގަންނަވައެވެ. ނަމަވެސް، މަޖިލީހުގެ ގޮނޑިއާ ހަވާލުވެވަޑައިގަތުމަށްފަހު، އެ މެންބަރުންގެ ހަގީގީ ޒިންމާ އެންމެ ފުރިހަމަ ގޮތުގައި އަދާކުރެއްވޭތޯ މިއީ އާންމު ރައްޔިތުންގެ މެދުގައި އަބަދުވެސް އުފެދޭ، އަދި އެހާމެ ބޮޑަށް ބަހުސްކުރެވޭ ސުވާލެކެވެ. މެންބަރުންގެ މަސްއޫލިއްޔަތުތަކާއި، މަޖިލީހުގެ ތަޅުމުގައި އެބޭފުޅުންގެ އަމަލުތައް ހުންނަ ގޮތް ވަޒަންކުރުމަކީ ޑިމޮކްރެޓިކް ނިޒާމެއް ހަރުދަނާކުރުމަށް ކޮންމެހެން ބޭނުންތެރި ކަމެކެވެ.

ރައްޔިތުންގެ މަޖިލީހުގެ މެންބަރުންގެ މައިގަނޑު މަސްއޫލިއްޔަތުތައް ގާނޫނުއަސާސީގެ 70 ވަނަ މާއްދާގައި ވަރަށް ސާފުކޮށް ބަޔާންކޮށްފައިވެއެވެ. މީގެ ތެރޭގައި ހިމެނެނީ މައިގަނޑު ތިން ދާއިރާއެއްގެ މަސައްކަތެކެވެ. އެއީ ގާނޫނުތައް ހެދުމާއި އިސްލާހުކުރުމާއި، ސަރުކާރު ނުވަތަ ވެރިކަން ހިންގާ ބާރު ޖަވާބުދާރީކުރުވުމާއި ފާރަވެރިވުމުގެ އިތުރުން، ދައުލަތުގެ ބަޖެޓު ފާސްކުރުމެވެ. މެންބަރެއްގެ ހައިސިއްޔަތުން މަސައްކަތްކުރައްވާއިރު، އެބޭފުޅުންނަކީ ހަމައެކަނި ވަކި ދާއިރާއެއް ތަމްސީލުކުރައްވާ ބޭފުޅުންނެއް ނޫނެވެ. ގާނޫނުއަސާސީ ބުނާގޮތުން ކޮންމެ މެންބަރަކުވެސް މަސައްކަތްކުރައްވަންވާނީ މުޅި ގައުމާއި ރައްޔިތުންގެ ލާބަޔާއި މަންފާއަށް އިސްކަންދެއްވައިގެންނެވެ. އެހެންކަމުން، މެންބަރުންގެ މަސައްކަތްޕުޅުތައް ބައްޓަންކުރައްވަން ޖެހެނީ ގައުމީ މަސްލަހަތާއި ދާއިރާގެ ރައްޔިތުންގެ ބޭނުންތަކާ ދެމެދު ހަމަހަމަ ތިލަފަތެއް ގާއިމުކުރެވޭނެ ގޮތެއްގެ މަތިންނެވެ. މިއީ އުނދަގޫ، ނަމަވެސް މެންބަރުންގެ ކޮނޑުފުޅުގައި އެޅިފައިވާ އެންމެ ބޮޑު އަމާނާތެވެ.

މަޖިލީހުގެ ޖަލްސާތަކަށާއި ކޮމިޓީތަކަށް މެންބަރުން ހާޟިރުވެވަޑައިގަންނަވާ މިންވަރަކީ އެބޭފުޅުންގެ ޒިންމާދާރުކަން ވަޒަންކުރުމަށް ބޭނުންކުރެވޭ އެންމެ މުހިންމު އެއް މިންގަނޑެވެ. 2026 ވަނަ އަހަރުގެ ފުރަތަމަ ދައުރުގެ ތަފާސްހިސާބުތަކަށް ބަލާއިރު، މަޖިލީހުގެ ތަޅުމަށް މެންބަރުން ހާޟިރުވެވަޑައިގަންނަވާ ނިސްބަތް އުޅެނީ ގާތްގަނޑަކަށް 82 އިންސައްތައިގައެވެ. މިއީ ބޭރުފުށުން ބަލާއިރު ރަނގަޅު އަދަދެއް ކަމަށް ފެނުނު ނަމަވެސް، ހަގީގީ މައްސަލަ ފެށެނީ ކޮމިޓީ މަރުހަލާއިންނެވެ. މަޖިލީހުގެ ގިނަ މަސައްކަތްތަކެއް، ހާއްސަކޮށް ބިލުތައް ދިރާސާކުރުމާއި މުއައްސަސާތައް ޖަވާބުދާރީކުރުވުމުގެ އެންމެ މުހިންމު މަސައްކަތްތައް ހިނގަނީ ކޮމިޓީތަކުގައެވެ. ކޮމިޓީތަކުގެ ހާޟިރީ ރިޕޯޓުތައް ދައްކާގޮތުން، ބައެއް މުހިންމު ކޮމިޓީތަކުގެ ހާޟިރީ 65 އިންސައްތައަށްވުރެ ދަށެވެ. އަދި ބައެއް ފަހަރު ކޯރަމް ހަމަނުވެގެން ކޮމިޓީ ބައްދަލުވުންތައް ކެންސަލްކުރަން ޖެހުމަކީވެސް އާންމުކޮށް ފެންނަމުންދާ މަންޒަރެކެވެ. މީގެ އިތުރުން، ބިލުތައް ފާސްކުރުމުގައި ފެންނަނީ ސަރުކާރުން ހުށަހަޅާ ބިލުތައް ވަރަށް ހަލުވިކަމާއެކު ފާސްވެގެންދާ ތަނެވެ. ނަމަވެސް އާންމު މެންބަރުން ހުށަހަޅުއްވާ ބިލުތަކާއި ގަރާރުތައް ކޮމިޓީތަކުގައި ތާށިވެ، މަސްތަކެއް ވަންދެން ކުރިއަށް ނުގޮސް ހުންނަ މައްސަލައަކީ މަޖިލީހުގެ ނަތީޖާ ނެރުމުގެ ގާބިލުކަމާމެދު ސުވާލު އުފެދޭ ކަމެކެވެ.

މެންބަރުންގެ މަސައްކަތްޕުޅާ ގުޅޭގޮތުން އާންމު ރައްޔިތުންގެ އެންމެ ބޮޑު އެއް ޝަކުވާއަކީ، އިންތިހާބަށްފަހު މެންބަރުންނާ ބައްދަލުކުރުމަށް ހުންނަ ދަތިކަމެވެ. އިންތިހާބު ދުވަސްވަރު ގޭގެއަށް ހިންގަވައި، ރައްޔިތުންގެ ހާލު ބައްލަވާ މެންބަރުން، އިންތިހާބުވުމަށްފަހު ދާއިރާއަށް ޒިޔާރަތްކުރައްވަނީ މަދު ފަހަރަކުއެވެ. މީގެ އިތުރުން، މަޖިލީހުގެ ތަޅުމުގައި ކުރެވޭ ބަހުސްތަކުގެ ފެންވަރާމެދުވެސް ގިނަ ބަޔަކު ކަންބޮޑުވުން ފާޅުކުރެއެވެ. މުހިންމު ގާނޫނުތަކަށް ބަހުސްކުރައްވާއިރު، ބިލުގެ އަސްލު މަގްސަދާއި އޭގެ ސަބަބުން ރައްޔިތުންނަށް ކުރާނެ އަސަރަށްވުރެ ބޮޑަށް، ސިޔާސީ ޒުވާބުތަކަށާއި އެއްބޭފުޅަކު އަނެއް ބޭފުޅަކަށް ރައްދުދެއްވުމަށް ވަގުތު ހޭދަކުރައްވާތަން ފެނެއެވެ. ހާއްސަކޮށް ގައުމީ ބޮޑެތި މައްސަލަތަކުގައި ވޯޓުދެއްވާއިރު، ދާއިރާގެ ރައްޔިތުންގެ ހިޔާލު ހޯއްދެވުމުގެ ބަދަލުގައި، ޕާޓީގެ ވިޕްލައިނާ އެއްގޮތަށް ވޯޓުދެއްވުމަށް މެންބަރުން އިސްކަންދެއްވައެވެ. މިކަމުގެ ސަބަބުން، މެންބަރުން ތަމްސީލުކުރައްވަނީ ރައްޔިތުންތޯ ނުވަތަ ސިޔާސީ ޕާޓީތޯ، މިއީ އުފެދޭ ވަރަށް ބޮޑު ސުވާލެކެވެ.

މެންބަރުން ޖަވާބުދާރީކުރުވުމުގެ ނިޒާމު ރާއްޖޭގައި އޮތް ގޮތާމެދުވެސް ފުންކޮށް ވިސްނާލަން ޖެހެއެވެ. ޑިމޮކްރެޓިކް ބައެއް ގައުމުތަކުގައި، މެންބަރަކު އެބޭފުޅެއްގެ ޒިންމާ އަދާނުކުރައްވާނަމަ، ދައުރު ހަމަވުމުގެ ކުރިން މެންބަރުކަމުން ވަކިކުރުމަށް ރައްޔިތުންނަށް ލިބިދޭ "ރީކޯލް ވޯޓު" ގެ ނިޒާމު އޮވެއެވެ. ނަމަވެސް ދިވެހިރާއްޖޭގެ ގާނޫނުއަސާސީގައި މިފަދަ ނިޒާމެއް އެކުލެވިފައެއް ނުވެއެވެ. އެހެންކަމުން، މެންބަރަކު ކިތަންމެ ބޮޑަށް ޒިންމާއިން ރެކިވަޑައިގަތް ނަމަވެސް، ފަސް އަހަރުގެ ދައުރު ހަމަވަންދެން އެބޭފުޅަކު މަގާމުގައި ދެމިހުންނަވައެވެ. ދާދި ފަހުން ފާސްކުރެވުނު ޕާޓީ ބަދަލުކުރުން މަނާކުރާ ގާނޫނު (އެންޓި-ޑިފެކްޝަން ގާނޫނު) ގެ ސަބަބުން، މެންބަރުން އެއް ޕާޓީން އަނެއް ޕާޓީއަށް ބަދަލުވުން ހުއްޓުވުނު ނަމަވެސް، މިއީ މެންބަރުން ރައްޔިތުންނަށް ޖަވާބުދާރީކުރުވުމަށް އޮތް ފުރިހަމަ ހައްލެއް ނޫނެވެ. މި ގާނޫނުގެ ސަބަބުން މެންބަރުން ޕާޓީގެ ލީޑަރޝިޕަށް ބޯލެނބުން އިތުރުވެ، މިނިވަންކަމާއެކު ދާއިރާގެ ރައްޔިތުންގެ ހައްގުގައި ވަކާލާތުކުރުމަށް އިތުރު ހުރަސްތަކެއް އެޅިފައިވާ ކަމަށް ބައެއް ސިޔާސީ މުހައްލިލުން ފާހަގަކުރައްވައެވެ.

މަޖިލީހުގެ މެންބަރުންގެ ޒިންމާދާރުކަން ކަށަވަރުކުރުމަށްޓަކައި، މެންބަރުންގެ މަސައްކަތްޕުޅުތައް ގާތުން މޮނިޓަރކޮށް، އާންމުންނަށް ފަސޭހައިން މައުލޫމާތު ލިބޭނެ ނިޒާމެއް ގާއިމުކުރުން މުހިންމެވެ. މެންބަރުންގެ މާލީ ބަޔާންތައް އާންމުކުރުމާއި، ކޮމިޓީތަކުގައި މެންބަރުން ދައްކަވާ ވާހަކަފުޅުތަކާއި ވޯޓުދެއްވާ ގޮތުގެ ތަފްސީލުތައް ފަސޭހައިން ފެންނަން ހުރުމަކީ ރައްޔިތުންނަށް މެންބަރުން ޖަވާބުދާރީކުރުވުމަށް ލިބޭނެ ބާރެކެވެ. ރައްޔިތުންގެ މަޖިލީހުގެ މެންބަރުންނަކީ ދައުލަތުގެ ބަޖެޓުން ބޮޑު މުސާރައަކާއި އިނާޔަތްތަކެއް ލިބިވަޑައިގަންނަވާ ބޭފުޅުންނަށް ވާއިރު، އެބޭފުޅުންގެ ފަރާތުން ރައްޔިތުން އުންމީދުކުރާ ނަތީޖާ ނެރެދެއްވަން ޖެހެއެވެ. މަޖިލީހުގެ މިހާރުގެ ދައުރުގެ ބާކީ އޮތް އަހަރުތަކުގައި، މެންބަރުންގެ އަމަލުތައް ހުންނަ ގޮތުން، ކުރިއަށް އޮތް އިންތިހާބުގައި ރައްޔިތުން ގޮތް ނިންމުމަށް ބޮޑު އަސަރެއް ކުރާނެއެވެ. ހާއްސަކޮށް، ރައްޔިތުންނަށް ސީދާ މެންބަރުން ވަކިކުރެވޭނެ ރީކޯލް ވޯޓެއްގެ ނިޒާމެއް ގާނޫނުއަސާސީގައި ނެތުމާއެކު، މެންބަރުންގެ މަސައްކަތާމެދު ހިތްހަމަނުޖެހޭ ރައްޔިތުންނަށް ދެން އޮތް ހަމައެކަނި ފުރުސަތަކީ 2029 ވަނަ އަހަރު ބޭއްވޭ ރައްޔިތުންގެ މަޖިލީހުގެ އިންތިހާބުގައި ވޯޓު ފޮށިން އެކަމުގެ ނަތީޖާ ދެއްކުމެވެ.